تأثیر جنگ بر قیمت طلا؛ چرا طلا در دوران جنگ به پناهگاه امن سرمایهگذاران تبدیل میشود؟
با انتشار هر خبر از تنش نظامی یا آغاز یک جنگ، بازارهای مالی جهان به سرعت واکنش نشان میدهند. در این میان، طلا تقریباً همیشه یکی از اولین داراییهایی است که با افزایش تقاضا و رشد قیمت مواجه میشود. این واکنش نه حاصل هیجان زودگذر، بلکه نتیجه سالها تجربه تاریخی، منطق اقتصادی و رفتار شناختهشده سرمایهگذاران در شرایط بحران است.
در این مقاله که توسط مهدی مهدوی، نویسنده اقتصادی طلاین، نگارش شده است، بهصورت جامع بررسی میکنید که جنگ چگونه و از چه مسیرهایی بر قیمت طلا تأثیر میگذارد، چه عواملی این افزایش قیمت را تشدید میکنند، تجربه جنگهای مهم جهان چه درسهایی برای ما دارد و در نهایت آیا خرید یا فروش طلا در دوران جنگ تصمیم درستی است یا خیر.
طلا از دیرباز بهعنوان یک «دارایی امن» شناخته میشود؛ یعنی داراییای که در شرایط بیثباتی سیاسی، اقتصادی و نظامی، ارزش خود را بهتر از سایر بازارها حفظ میکند. اما دلیل این موضوع چیست؟
جنگ، آینده اقتصاد را مبهم میکند. سرمایهگذاران در چنین شرایطی تمایلی به نگهداری داراییهای پرریسک مانند سهام، رمزارز یا حتی برخی ارزها ندارند. نتیجه این نااطمینانی، خروج سرمایه از بازارهای پرریسک و ورود آن به داراییهای امنی مانند طلاست. افزایش تقاضا برای طلا، بهطور طبیعی باعث رشد قیمت آن میشود.
کشورها در زمان جنگ با هزینههای سنگین نظامی، کاهش تولید، افت صادرات و کسری بودجه مواجه میشوند. بسیاری از دولتها برای جبران این فشارها به چاپ پول روی میآورند که نتیجه آن افزایش تورم و کاهش ارزش پول ملی است. در چنین شرایطی، مردم برای حفظ قدرت خرید خود به طلا پناه میبرند.
بسیاری از جنگهای مهم دنیا در مناطق انرژیخیز رخ میدهند. اختلال در عرضه نفت و گاز، قیمت انرژی را افزایش داده و موجی از تورم جهانی ایجاد میکند.
طلا بهعنوان یک ابزار پوشش تورم (Hedge against Inflation)، در این شرایط جذابتر میشود.
در دوران جنگ، نگرانیهایی مانند مسدود شدن حسابها، محدودیتهای بانکی، تحریمها یا حتی ورشکستگی بانکها افزایش مییابد. طلا به دلیل ماهیت فیزیکی و مستقل از سیستم بانکی، گزینهای امنتر به نظر میرسد.
در سالهای اخیر، هر بار که تنش میان ایران و آمریکا افزایش یافته، بازار طلا و ارز در ایران واکنش سریعی نشان داده است. در صورت وقوع یک درگیری مستقیم، انتظار میرود چند اتفاق همزمان رخ دهد:
برخی تحلیلگران معتقدند در سناریوی تشدید درگیری، قیمت جهانی طلا میتواند رکوردهای جدیدی ثبت کند و در بازار داخلی نیز قیمت طلا و سکه به سطوحی برسد که تاکنون تجربه نشده است. البته باید توجه داشت که پیشبینی قیمت در شرایط جنگی همیشه با عدم قطعیت بالا همراه است.
در روزهای ابتدایی جنگ، بازارها معمولاً دچار نوسانات شدید میشوند. تصمیمگیریها بیشتر احساسی است تا منطقی و همین مسئله میتواند قیمت طلا را در کوتاهمدت با جهشهای ناگهانی مواجه کند.
جنگ اغلب با تحریمهای اقتصادی همراه است. این تحریمها میتوانند دسترسی به بازارهای مالی، ارز و حتی عرضه طلا را محدود کرده و قیمت آن را در برخی کشورها بهشدت افزایش دهند.
درگیریهای نظامی میتوانند استخراج، حملونقل و تجارت طلا را مختل کنند. کاهش عرضه در کنار افزایش تقاضا، یکی از دلایل مهم رشد قیمت طلا در زمان جنگ است.
درگیریهای مستقیم یا غیرمستقیم میان ایران و اسرائیل، بهدلیل حساسیت بالای منطقه خاورمیانه، تأثیر قابلتوجهی بر بازارهای جهانی دارد.
با آغاز هر موج تنش:
نکته مهم این است که این تأثیر معمولاً فقط محدود به چند روز اول نیست و در صورت تداوم تنشها، بازار طلا میتواند وارد یک روند صعودی میانمدت شود.
این سؤال پاسخ قطعی ندارد و به زمان ورود، میزان ریسکپذیری و هدف سرمایهگذاری بستگی دارد.
برای افراد ریسکگریز، این مقطع معمولاً زمان مناسبی برای خرید نیست.
اگر طلا را پیش از آغاز تنشها خریدهاید، نگهداری آن میتواند راهی برای حفظ ارزش سرمایه در برابر تورم و کاهش ارزش پول باشد.
در بسیاری از موارد، با اعلام آتشبس یا صلح، بازار طلا با اصلاح قیمت مواجه میشود. اگر در سود هستید، این مقطع میتواند فرصت مناسبی برای شناسایی سود باشد.
دلار و یورو معمولاً در برابر کاهش ارزش پول ملی عملکرد بهتری دارند، اما ریسکهای قانونی و محدودیتهای معاملاتی دارند.
زمین و ملک در بلندمدت میتوانند گزینههای مناسبی باشند، اما نقدشوندگی پایینی دارند و برای شرایط بحرانی کوتاهمدت مناسب نیستند.
با آغاز جنگ روسیه و اوکراین، قیمت جهانی طلا رشد قابلتوجهی را تجربه کرد. در ماههای ابتدایی جنگ، طلا بهعنوان پناهگاه امن سرمایهها درخشید، اما در ادامه، سیاستهای پولی بانکهای مرکزی و نرخ بهره نیز نقش تعیینکنندهای در مسیر قیمت طلا ایفا کردند. این تجربه نشان داد که جنگ عامل مهمی است، اما تنها عامل تعیینکننده قیمت طلا نیست.
درگیریهای غزه اگرچه معمولاً محدودتر از جنگهای بزرگ منطقهای هستند، اما بهدلیل حساسیت سیاسی و امنیتی، میتوانند باعث نوسانات کوتاهمدت در قیمت طلا شوند. با پایان درگیریها، بازار معمولاً به تعادل نسبی بازمیگردد.
جنگ همواره یکی از مهمترین عوامل تأثیرگذار بر بازار طلا بوده است. تجربه تاریخی نشان میدهد که در شرایط بیثباتی سیاسی و نظامی، طلا همچنان جایگاه خود را بهعنوان یک دارایی امن حفظ میکند. با این حال، تصمیمگیری درباره خرید یا فروش طلا در دوران جنگ باید آگاهانه، تحلیلمحور و متناسب با میزان ریسکپذیری فرد باشد. طلا ابزار مناسبی برای حفظ ارزش دارایی است، اما ورود شتابزده و هیجانی به این بازار میتواند زیانبار باشد.
