اجرای هارد فورک ون روسم در کاردانو؛ نقطه عطفی در تمرکززدایی و حاکمیت جامعه
شبکه بلاک چین کاردانو (Cardano) با فعالسازی هارد فورک ون روسم (Van Rossem) و ارتقا به نسخه ۱۱ پروتکل، گام بلندی در مسیر حاکمیت غیرمتمرکز برداشت. این ارتقا که روز شنبه اجرایی شد، نه تنها هزینههای اجرای قرارداد هوشمند را کاهش میدهد، بلکه برای اولین بار در تاریخ این شبکه، بدون دخالت مستقیم و دستورالعملهای بالا به پایین شرکت اینپوت اوتپوت (Input Output) و تنها از طریق سیستم حاکمیت زنجیرهای به تصویب رسید. با این تغییر، قیمت کاردانو و اکوسیستم آن اکنون تحت مدیریت مستقیم دارندگان توکن ADA قرار گرفته است.
گذار به دوران ولتر و قدرتگیری جامعه
این هارد فورک اولین ارتقای تمامعیار کاردانو است که توسط مشارکتکنندگان شبکه، شامل نمایندگان منتخب (dReps)، کمیته قانون اساسی و اپراتورهای استخر (SPO) تایید شد. طبق دادههای آماری، نمایندگان با ۷۸.۹۷ درصد و اپراتورها با ۵۳.۰۲ درصد آرا به این تغییر رای مثبت دادند. این موضوع نشاندهنده بلوغ دوران ولتر (Voltaire) است که در آن، حتی نتیجه مورد انتظار بنیانگذاران نیز دیگر تضمین شده نیست و قدرت واقعی در دست جامعه توزیع شده است. نام این ارتقا به یاد «مکس ون روسم» (Max van Rossem)، فعال حوزه حاکمیت کاردانو که در سال ۲۰۲۵ درگذشت، نامگذاری شده است.
بهبودهای فنی و پیشنیاز مقیاسپذیری
از نظر فنی، نسخه ۱۱ باعث یکپارچگی عملکردهای پلتفرم پلوتوس (Plutus) شده و قوانین تایید دفتر کل را سختگیرانهتر کرده است تا امنیت شبکه افزایش یابد. این تغییرات باعث میشود توسعهدهندگان بتوانند اپلیکیشنهای غیرمتمرکز (dApps) را با هزینه محاسباتی کمتر اجرا کنند که در نهایت به کاهش کارمزد برای کاربران نهایی منجر خواهد شد. همچنین این هارد فورک، زیرساخت لازم برای ارتقای بزرگ بعدی یعنی «دیکسترا» (Dijkstra) و معرفی پروتکل اوروبوروس لایوس (Ouroboros Leios) را فراهم میکند که هدف آن افزایش چشمگیر تعداد تراکنشها در ثانیه است.
شرکت اینپوت اوتپوت (Input Output) در گزارش توسعه روز جمعه خود گفت:
این ارتقا علاوه بر بهبودهای پلوتوس و مدلهای هزینه آن، پایه و اساس ارتقای بعدی یعنی هارد فورک عصر دیکسترا را بنا میکند که پروتکل اوروبوروس لایوس را به کاردانو معرفی خواهد کرد.
برای کاربران عادی که از ارز دیجیتال ADA استفاده میکنند، این تغییرات به صورت آنی در رابط کاربری کیف پولها مشهود نیست، اما در بلندمدت منجر به افزایش سرعت تایید تراکنشها و کاهش هزینهها در بازارهای NFT و پروتکلهای دیفای خواهد شد.

