هشدار جدی بانک BIS درباره هوش مصنوعی؛ حباب دات‌کام دوباره تکرار می‌شود؟

بانک تسویه حساب‌های بین المللی (BIS) در گزارش سالانه اخیر خود هشدار داده است که خوش‌بینی بیش از حد به حوزه هوش مصنوعی می‌تواند پیامدهای مالی جهانی وخیمی به همراه داشته باشد.

این نهاد مستقر در بازل (Basel) خاطرنشان کرد که اتکای شدید پروژه‌های هوش مصنوعی به تامین مالی از طریق بدهی، ریسک نکول‌های زنجیره‌ای را در صورت فروکش کردن اشتیاق سرمایه‌گذاران به شدت افزایش داده است.

تخمین زده می‌شود که پنج غول بزرگ فناوری قصد دارند بین سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶ بیش از ۱ تریلیون دلار در زیرساخت‌های هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری کنند که این رقم بسیار فراتر از درآمدهای فعلی آن‌ها است.

خطر ترکیدن حباب هوش مصنوعی و تکرار تاریخ

تحلیلگران مالی شباهت‌های نگران‌کننده‌ای میان وضعیت فعلی و حباب‌های اقتصادی پیشین، از جمله حباب دات‌کام در اواخر دهه ۱۹۹۰، مشاهده می‌کنند. در حالی که اقتصاد جهانی در سال ۲۰۲۵ انعطاف‌پذیری خوبی نشان داد، BIS معادر است که در سال ۲۰۲۶ خطرات ناشی از تورم پایدار و آسیب‌پذیری‌های مالی افزایش یافته است. اگر بانک‌های مرکزی برای مهار تورم سیاست‌های انقباضی شدیدی اتخاذ کنند، این امر می‌تواند منجر به سقوط ناگهانی قیمت دارایی‌های مرتبط با هوش مصنوعی و اختلال در بازارهای اعتباری شود.

تأثیرات تورمی و تهدید سیستم‌های پولی

علاوه بر ریسک‌های بازار سرمایه، پدیده «تورم تراشه» (Chipflation) ناشی از تقاضای انبوه برای نیمه‌رساناها، قیمت کالاهای مصرفی مانند لپ‌تاپ و گوشی‌های هوشمند را بین ۱۸ تا ۳۳ درصد افزایش داده است. همچنین این گزارش به خطرات استیبل کوین اشاره کرده و هشدار داده است که این دارایی‌های دیجیتال ممکن است باعث چندپارگی سیستم پولی جهانی و کاهش کنترل حاکمیتی بر سیاست‌های ارزی شوند.

نیک رک (Nick Ruck)، مدیر موسسه LVRG Research، گفت:

محیط اقتصاد کلان فعلی به دلیل تورم، بدهی‌های ملی رکوردشکن و بازارهای کالای مختل شده، در وضعیتی شکننده قرار دارد؛ بنابراین فروپاشی ساختار سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی می‌تواند امواج شوک‌آوری را به بدنه رنجور اقتصاد جهانی وارد کند.